بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ به نام خداوند بخشنده بخشايشگر
(آيه 1)-
شأن نزول:
آيات نخستين اين سوره بدين سبب نازل شد كه در آن هنگام كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در «مكّه» بود، و مؤمنان در اقليت قرار داشتند، جنگى ميان ايرانيان و روميان در گرفت، و در اين نبرد ايرانيان پيروز شدند.
مشركان «مكّه» اين را به فال نيك گرفتند و دليل بر حقانيت شرك خود دانستند! آيات نخستين اين سوره نازل شد و قاطعانه گفت: گرچه ايرانيان در اين نبرد پيروز شدند اما چيزى نمىگذرد كه از روميان شكست خواهند خورد و حتى حدود زمان اين پيشگويى را نيز بيان داشت.
اين پيشگويى قاطع قرآن كه از يك سو نشانه اعجاز اين كتاب آسمانى و اتكا آورنده آن به علم بىپايان پروردگار به عالم غيب است، و از سوى ديگر نقطه مقابل تفأل مشركان بود، مسلمانان را طورى دلگرم ساخت كه حتى مىگويند: بعضى از آنان با مشركان روى اين مسأله شرطبندى مهمى كردند!- آن روز هنوز حكم تحريم اين گونه شرط بنديها نازل نشده بود.
تفسير:
يك پيشگويى عجيب! اين سوره جزء 29 سورهاى است كه با حروف مقطعه آغاز مىشود «الف، لام، ميم» (الم).
تنها چيزى كه در اينجا جلب توجه مىكند اين است كه بر خلاف بسيارى از سورههايى كه با حروف مقطعه آغاز مىشود و پشت سر آن سخن از عظمت قرآن است در اينجا بحثى از عظمت قرآن نمىيابيم، بلكه سخن از شكست روميان و پيروزى مجدد آنها در آينده است، ولى با دقت روشن مىشود كه اين بحث نيز بيان عظمت قرآن است، چرا كه اين خبر غيبى مربوط به آينده از نشانههاى اعجاز و عظمت اين كتاب آسمانى محسوب مىشود.
(آيه 2)- بعد از ذكر حروف مقطعه مىفرمايد: «روميان مغلوب شدند» (غُلِبَتِ الرُّومُ).
