الف) ولايت فقيهان در طول ولايت انبيا و ائمه هدى است و از نظرگاه علم کلام، ملاک و دليل اثبات آنها يکى است؛ هرچند ميان سه مقام بسى تفاوت هست لکن اين تفاوتها موجب تفاوت در وجوب اطاعت و لزوم تبعيت از صاحب ولايت نخواهد بود. و از اين رهگذر به مرام و مقصود امام راحل «قده» در بسيارى از کلمات ايشان، در کتاب البيع، کتاب ولايت فقيه و ديگر سخنان و رهنمودهاى شان پى مى بريم و ريشه رهنمودهاى آن امام عظيم القدر را از قرآن، سنت، دلايل عقلى و نقلى و علم کلام و فقه درمى يابيم.

ب) اثبات ولايت فقها اختصاص به مقبوله عمر بن حنظله، صحيحه ابى خديجه، و حدود 20 روايت ديگر (که بزرگانى همچون علامه نراقى در عوايد الايام، شيخ انصارى در مکاسب، امام خمينى در تأليفات عربى و فارسى خود، و ديگران در ديگر کتابها مطرح نموده و بدانها استدلال آورده اند و برخى از اعاظم نيز به خدشه و نقد سند و متن آنها پرداخته اند) ندارد بلکه از مجموع احاديث و روايات اهل بيت(ع) و بويژه روايات ولايت که عدد آنها هم کم نيست نيز ولايت فقيه مدلّل و مبرهن مى گردد، هرچند با توجه به دلايل و براهين عقلى و منطقى مقرره در علم کلام اسلامى ولايت بلکه ولايت مطلقه فقيه مسأله اى مسلم و قطعى به نظر مى رسد، و روايات مى تواند از مقوله ارشاد به حکم عقل و تعيين مصداق بوده باشند.