(آيه 46)- سير در ارض و بيدارى دلها: از آنجا كه در آيات گذشته، سخن از اقوام ظالم و ستمگرى بود كه خداوند آنها را به كيفر اعمالشان رسانيد و شهر و ديارشان را ويران ساخت، در اين آيه به عنوان تأكيد روى اين مسأله مىگويد: «آيا آنها سير در زمين نكردند تا دلهايى داشته باشند كه با آن حقيقت را درك كنند؟ يا گوشهاى شنوايى كه نداى حق را بشنوند» (أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها أَوْ آذانٌ يَسْمَعُونَ بِها).
آرى! ويرانههاى كاخهاى ستمگران و مساكن ويران شده جباران و دنيا پرستان كه روزى در اوج قدرت مىزيستند، هر يك در عين خاموشى هزار زبان دارند و با هر زبانى هزاران نكته مىگويند.
سپس براى اين كه حقيقت اين سخن آشكارتر گردد، قرآن مىگويد: چه بسيارند كسانى كه ظاهرا چشم بيان و گوش شنوا دارند اما در واقع كوران و كرانند، «چرا كه چشمهاى ظاهر نابينا نمىشود، بلكه دلهايى كه در سينهها جاى دارد، بينايى را از دست مىدهد» (فَإِنَّها لا تَعْمَى الْأَبْصارُ وَ لكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ).
در حقيقت آنها كه چشم ظاهرى خويش را از دست مىدهند، كور و نابينا نيستند و گاه روشن دلانى هستند از همه آگاهتر، نابينايان واقعى كسانى هستند كه چشم قلبشان كور شده و حقيقت را درك نمىكنند! لذا در روايتى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىخوانيم: «بدترين نابينايى، نابينايى دل است»!
(آيه 47)- در اين آيه چهره ديگرى از جهالت و بىخبرى كور دلان بىايمان را ترسيم كرده، مىگويد: «آنها با عجله از تو تقاضاى عذاب مىكنند» و مىگويند: اگر راست مىگويى پس چرا مجازات الهى دامان ما را نمىگيرد؟ (وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ).
در پاسخ به آنها بگو: زياد عجله نكنيد: «خداوند هرگز از وعده خود تخلف نخواهد كرد»! (وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ).
براى او يك ساعت و يك روز و يك سال فرق نمىكند: «چرا كه يك روز در نزد پروردگار تو همانند هزار سال از سالهايى است كه شما مىشمريد» (وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ).
