(آيه 161)- آنها كه كافر مىميرند! در آيات گذشته، نتيجه كتمان حق را ديديم، اين آيه و آيه بعد در تكميل آن اشاره به افراد كافرى مىكند كه به اجابت و كتمان و كفر و تكذيب حق تا هنگام مرگ ادامه مىدهند، نخست مىگويد:
«كسانى كه كافر شدند و در حال كفر از دنيا رفتند، لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم بر آنها خواهد بود» (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ).
اين گروه نيز همانند كتمان كنندگان حق گرفتار لعن خدا و فرشتگان و مردم مىشوند با اين تفاوت كه چون تا آخر عمر بر كفر، اصرار ورزيدهاند طبعا راه بازگشتى برايشان باقى نمىماند.
(آيه 162)- سپس اضافه مىكند: «آنها جاودانه در اين لعنت الهى و لعنت فرشتگان و مردم خواهند بود، بىآنكه عذاب خدا از آنها تخفيف يابد و يا مهلت و تأخيرى به آنها داده شود» (خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ).
(آيه 163)- و از آنجا كه اصل توحيد به همه اين بدبختيها پايان مىدهد در اين آيه مىگويد: «معبود شما خداوند يگانه است» (وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ).
باز براى تأكيد بيشتر اضافه مىكند: «هيچ معبودى جز او نيست، و هيچ كس غير او شايسته پرستش نمىباشد» (لا إِلهَ إِلَّا هُوَ).
و در آخرين جمله به عنوان دليل مىفرمايد: «او خداوند بخشنده مهربان است» (الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ).
آرى! كسى كه از يكسو رحمت عامش همگان را فرا گرفته و از ديگر سو براى مؤمنان رحمت ويژهاى قرار داده، شايسته عبوديت است نه آنها كه سر تا پا نيازند و محتاج.
