نظر اجمالی به مطالب کتاب

مرحوم شیخ در مقدمه مفصل این کتاب به بحثهای مهم و جالبی پرداخته است: ۱- وی در این مقدمه با استشهاد به آیه شریفه:

«اذ قال ربک للملائکة انی جاعل فی الارض خلیفة » (۱۰)

مطالب زیادی در مورد خلافت و امامت بیان نموده است و آن را حجت بر غیبت امام عصر (عج) می شمارد.

پس از آن به رد مذاهبی که غیبت امام مهدی (عج) را نپذیرفته اند، می پردازد.

ابتدا بیان سید حمیری در رد بر «کیسانیة » که قائل به امامت و غیبت محمد بن حنفیة ، فرزند امام علی(ع) را آورده است ، چه آنکه خود سید حمیری زمانی از این فرقه بوده است.

پس از آن «ناووسیه » را – که قائل به غیبت امام صادق(ع) – و «واقفیه » را – که قائل به غیبت امام کاظم(ع) یا امام عسکری(ع) هستند – با روایات وفات این امامان ، رد می کند.

وی رساله جوابیه «ابن قبه رازی » متکلم و شیخ طائفه امامیه در عصر خویش را در جواب شبهه بعضی «معتزله » ، بطور کامل در مقدمه گنجانیده است.

در مقام رد بر «زیدیه » نیز رساله دیگری از «ابن قبه » را آورده و خود نیز به پاسخ بعضی از شبهات ایشان به صورت مستقل پرداخته است.

وی پس از این مقدمه طولانی در ضمن ۵۸ باب مطالب کتاب را سامان داده است. مباحث این کتاب را – چنانکه خود شیخ هم در پایان مقدمه اشاره دارد – می توان به پنج مطلب کلی دسته بندی کرد ، که عبارتند از:

۱- اخبار انبیاء و اولیایی که غیبت داشته اند.

وی در ضمن ۷ باب، به غیبت پیامبرانی چون ادریس و نوح و صالح و ابراهیم و یوسف و موسی (ع) و اوصیاء آنها پرداخته است. همو در۱۳ باب دیگر ، قضایای بشارت حضرت موسی و عیسی(ع) و پیروان ایشان به ظهور پیامبر اسلام را بیان می دارد. این روایات شاهد بر غیبت زمانی آن حضرت هستند. چه آنکه نام و یاد آن حضرت قرنها پیش از ایشان در دل مؤمنان بوده است. اما وجود شریف آن حضرت، پس از زمانی طولانی ظهور یافت.

۲- لزوم امامت واثبات امامت دوازده معصوم(ع) وی در این قسمت نیاز به امام معصوم در هر عصر و اتصال وصایت از زمان حضرت آدم تا خاتم را در دو باب مستقل با روایات اثبات نموده است. و سپس در۱۹ باب مختلف به تصریح خداوند و پیامبر و یکایک معصومین(ع) بر امامت حضرت مهدی و غیبت آن حضرت پرداخته است. مرحوم شیخ در هر یک از این ابواب تمامی روایات – اعم از صحیح و سقیم – را ذکر کرده است. لکن تنها به روایات صحیح استدلال می نماید.
پی نوشت:
۱۰ – سوره بقره ; آیه ۳۰