تفسير:
احترام به پيش كسوتان در مجالس در تعقيب دستورى كه در آيات گذشته در مورد ترك نجوا در مجالس، و محدود ساختن آن به موارد معين آمده، در اين آيه يكى ديگر از آداب مجلس را بازگو كرده، مىفرمايد: «اى كسانى كه ايمان آوردهايد! هنگامى كه به شما گفته شود:
مجلس را وسعت بخشيد (و به تازه واردها جا دهيد) وسعت بخشيد» (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجالِسِ فَافْسَحُوا).
كه اگر چنين كنيد: «خداوند (بهشت را) براى شما وسعت مىبخشد» و در اين جهان نيز به قلب و جان و رزق و روزى شما وسعت مىدهد (يفسح الله لكم).
و از آنجا كه گاهى مجلس آن چنان مملوّست كه بدون برخاستن بعضى جا براى ديگران پيدا نمىشود، و يا اگر جائى پيدا مىشود مناسب حال آنها نيست در ادامه آيه مىافزايد: «و هنگامى كه گفته شود: برخيزيد برخيزيد» (و اذا قيل انشزوا فانشزوا).
نه تعلل جوئيد و نه به هنگامى كه بر مىخيزيد ناراحت شويد، چرا كه گاه تازه واردها از شما براى نشستن سزاوارترند به خاطر خستگى مفرط، يا كهولت سن، و يا احترام خاصى كه دارند، و يا جهات ديگر.
سپس به بيان پاداش انجام اين دستور الهى پرداخته مىافزايد: اگر چنين كنيد «خداوند كسانى را كه ايمان آوردهاند و كسانى را كه علم به آنها داده شده درجات عظيمى مىبخشد» (يرفع الله الذين آمنوا منكم و الذين اوتوا العلم درجات).
اشاره به اين كه اطاعت اين دستورات دليل بر ايمان و علم و آگاهى است، و نيز اشاره به اين كه اگر پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به بعضى دستور داد از جا برخيزند و به تازه واردان جا دهند براى يك هدف مقدس الهى و احترام به پيشگامان در ايمان و علم بوده است.
و از آنجا كه گروهى اين آداب را با طيب خاطر و از صميم دل انجام مىدهند، و گروه ديگرى با كراهت و ناخشنودى، يا براى ريا و تظاهر، در پايان آيه مىافزايد:
«و خداوند به آنچه انجام مىدهيد آگاه است» (و الله بما تعملون خبير).
اين آيه نشان مىدهد آنچه مقام آدمى را نزد خدا بالا مىبرد، دو چيز است:
ايمان و علم.
