موضوع: فصل هشتم: توبه و پاكسازى‏

3- انواع توبه و مراحل آن‏

امام صادق عليه السلام در ضمن گفتارى فرمودند:
«و كل فرقة من العباد لهم توبة .... و توبة الخاص، من الاشتغال بغير الله تعالى و توبة العام من الذنوب» «1»
«هر گروهى داراى يك نوع توبه هستند .... توبه بندگان خاص و ممتاز، توبه كردن از لحظات غفلت از خدا و متوجه شدن به غير خداست و توبه توده‏ى مردم، توبه از گناهان است.»

مطلب ديگر اينكه، پشيمانى از گذشته و تصميم بر ترك گناه، مرحله‏ى نخستين توبه است، مراحل بعد آن است كه توبه‏كننده از هر نظر به حالت روحانى قبل از گناه درآيد.

همچون بيمار و كسى كه تب دارد، كه با خوردن دارو، تب او قطع مى‏شود، ولى بعد از اين مرحله نياز به داروهاى تقويتى دارد تا با استفاده از آنها، بنيه‏ى جسمى او به مرحله‏ى قبل از بيمارى برسد و شايد سخن امام باقر عليه السلام بر همين اساس باشد كه فرمود:

«التائِبُ من الذَّنب كَمَن لا ذَنبَ له و المُقيم على الذّنب و هو مستغفِرٌ منه كالمُستَهز» «2»
«توبه كننده از گناه همانند كسى است كه گناه ندارد و آنكه در گناه بماند و در عين حال استغفار كند همانند مسخره كننده است.»
__________________________________________________
(1). مصباح الشريعه، ص 97
(2). كافى، ج 2 ص 435، در قرآن 8 بار ذات پاك خدا با عنوان «تَوّاب رَحيم» توصيف شده اين عنوان بيانگر آن است كه: اگر بنده‏اى توبه خود را شكست، باز نااميد نشود و مجدداً توبه كند، چرا كه خداوند بسيار توبه پذير است‏