RE: فصل دوّم: زمينههاى گناه
اين روايت جامع بيانگر آن است كه جهل اساس و محور خصلتهاى زشت و گناهان بزرگى همچون: حرص، خيانت، ربا، نيرنگ، تكبر، آزار به پدر و مادر، پيمان شكنى، بىتابى، شانه خالى كردن از وظيفه جهاد، سبك سرى، كينه و دشمنى و .... است. «1»
4- حضرت على عليه السلام مىفرمايد:
«قَصَّمَ ظَهرى رَجُلان: عالِم مُتَهتِّك و جاهِل مُتَنسِّك» «2»
«دو شخص، كمرم را شكستند، دانشمند بى پروا، و جاهل مقدس نما.»
سپس فرمود: جاهل، انسان را با زهدنمائيش مىفريبد، و عالم با گستاخى و بىپروائيش، انسان را مغرور و فريفته خود مىكند.
5- و نيز فرمود:
«اياكم والجهال من المستعبدين والفجار من العلماء فانهم فتنتة كل مفتون» «3»
«بپرهيزيد از جاهلان عبادت پيشه و از گنهكاران دانشمند، چرا كه اينها مايه فتنه و آشوب هر فتنه شده هستند.»
6- و در سخنى ديگر فرمود:
«لاترى الجاهل الا مُفرِطاً او مُفرِّطاً» «4»
«نمىبينى جاهل را مگر اينكه يا راه افراط و زيادهروى را مىپيمايد و يا راه تفريط و كوتاهى از حد اعتدال را.»
7- و در بيان ديگر فرمود:
«الى اللَّه اشكو من معشر يعيشون جهالا ويموتون ضلالا» «5»
«شكايت به خدا مىبرم از گروهى كه در جهل ونادانى زندگى مىكنند»
__________________________________________________
(1). البته مراد از جهل بيسوادى نيست بلكه مراد بىعقلى و سادهانديشى و زود باورى است
(2). قصارالجمل، ج 1 ص 127
(3). همان مدرك ص 128
(4). نهج البلاغه، حكمت 70
(5). نهج البلاغه، خطبه 17