(آيه 11)- آنها كه هرگز حق را پذيرا نمىشوند! قرآن همچنان مسأله رستاخيز و مخالفت منكران لجوج را تعقيب مىكند و به دنبال بحث گذشته از قدرت خداوند و خالق آسمان و زمين بر همه چيز مىفرمايد: «از آنها بپرس آيا آفرينش (و معاد) آنان سختتر است يا آفرينش فرشتگان» و آسمانها و زمين (فَاسْتَفْتِهِمْ أَ هُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمْ مَنْ خَلَقْنا).
آرى «ما آنها را از گل چسبندهاى آفريديم»! (إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ).
گويا مشركان كه منكر معاد بودند بعد از شنيدن آيات گذشته در مورد آفرينش آسمان و زمين و فرشتگان اظهار داشتند، آفرينش ما از آن مهمتر است.
قرآن در پاسخ آنها مىگويد: آفرينش انسانها در مقابل آفرينش زمين و آسمان پهناور و فرشتگانى كه در اين عوالم هستند چيز مهمى نيست، چرا كه مبدأ آفرينش انسان يك مشت خاك چسبنده بيش نبوده است.
زيرا مبدأ آفرينش انسان نخست «خاك» بود سپس با «آب» آميخته شد، كم كم به «صورت لجن بدبوئى» درآمد و بعد به صورت «گل چسبندهاى» شد و با اين بيان ميان تعبيرات گوناگون در آيات قرآن مجيد جمع مىشود.
(آيه 12)- سپس مىافزايد: «تو از (انكار آنها نسبت به معاد) تعجب مىكنى ولى آنها (معاد را) مسخره مىكنند» (بَلْ عَجِبْتَ وَ يَسْخَرُونَ).
تو آنقدر با قلب پاكت مسأله را واضح مىبينى كه از انكار آن در شگفتى فرو مىروى، و اما اين ناپاك دلان آنقدر آن را محال مىشمرند كه به استهزا بر مىخيزند.
(آيه 13)- عامل اين زشتكاريها تنها نادانى و جهل نيست، بلكه لجاجت و عناد است، لذا «هنگامى كه به آنها يادآورى شود (يادآورى دلائل معاد و مجازات الهى) هرگز متذكر نمىگردند» و همچنان به راه خويش ادامه مىدهند (وَ إِذا ذُكِّرُوا لا يَذْكُرُونَ).
