4. ترس از مجازات:
يكي از مهم*ترين علل دروغگويي در كودكان و بزرگسالان ترس از مجازات، خدشه*دار شدن آبرو و جايگاه اجتماعي افراد است. افراد بزرگسال از ترس اين*كه اگر هميشه راست بگويند ممكن است موقعيت اجتماعي*شان را از دست بدهند، لذا براي حفظ آن به دروغ متوسّل مي*شوند، امّا كودكان و نوجوانان از ترس مجازات و تنبيه والدين به دروغ پناه مي*برند. مُچ*گيري و بازجويي*هاي والدين و مربيان گاه باعث مي*شود كه فرزندان و دانش*آموزان واقعيت*ها را كتمان نموده و به تحريف واقعيت*ها روي آورند. تحقيقي كه روي كودكان شش تا چهارده ساله انجام شده نيز اين مطلب را تأييد مي*كند. اين پژوهش نشان مي*دهد كه 71 درصد علّت دروغگويي افراد را ترس تشكيل مي*دهد.[3]
5. كم*عقلي:
يكي ديگر از عواملي كه باعث مي*شود افراد دروغگويي كنند، كم*عقلي آنان است. به اين معنا كه اگر تعقّل داشته باشند و پيامدهاي دروغ را درنظر بگيرند، هيچگاه دروغ نخواهند گفت. امّا وقتي مي*بينيم مرتب دروغ مي*گويند و هيچ توجّهي به پيامدهاي منفي دروغ و حكم اسلام دربارة آن ندارند، مي*دانيم كه اين افراد از نيروي تعقّل و انديشة سالم برخوردار نيستند، اميرالمومنين علي ـ عليه السّلام ـ در اين*باره مي*فرمايد: «مَا كَذَبَ عاقلٌ ؛ انسان عاقل دروغ نمي*گويد».[4]
پی نوشت:
[3] . مسروب بالايان، روان*شناسي كودك به زبان ساده، انتشارات شمس، 1370، ص 52.
[4] . غررالحكم، حرف ايميم.
پاسخ با نقل قول
