(آيه 34)- آنها كه در حال كفر بميرند هرگز بخشوده نخواهند شد! اين آيه توضيح و تأكيدى است براى آنچه در آيات قبل پيرامون كفار آمده بود، و در ضمن راه بازگشت را به آنها كه مايل باشند نشان مىدهد، مىفرمايد:
«كسانى كه كافر شدند و (مردم را نيز) از پيمودن راه خدا باز داشتند سپس در همان حال كفر از دنيا رفتند خدا هرگز آنها را نخواهد بخشيد»! (إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ ماتُوا وَ هُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ).
چرا كه با مرگ درهاى توبه بسته مىشود، اينها بار سنگين كفر خودشان و اضلال و گمراهى ديگران را هر دو بر دوش مىكشند، چگونه امكان دارد خداوند آنها را ببخشد؟
(آيه 35)- صلح بىجا و ذلت بار! در تعقيب آيات گذشته پيرامون مسأله جهاد اين آيه به يكى از نكات مهم پيرامون «جهاد» اشاره مىكند و آن اين كه افراد سست و ضعيف الايمان براى فرار از زير بار جهاد و مشكلات ميدان جنگ غالبا مسأله صلح را مطرح مىكنند، مسلما صلح بسيار خوب است اما در جاى خود.
از اين رو مىفرمايد: «پس اكنون (كه دستورهاى گذشته را شنيديد) هرگز سست نشويد و (دشمنان را) به صلح (ذلت بار) دعوت نكنيد در حالى كه شما برتريد» (فَلا تَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ).
يعنى حالا كه نشانههاى پيروزى و برترى شما آشكار شده چگونه با پيشنهاد صلح كه مفهومش عقب نشينى و شكست است پيروزيهاى خود را عقيم مىگذاريد؟ اين در حقيقت صلح نيست، اين تسليم و سازشى است كه از سستى و زبونى سر چشمه مىگيرد، اين يك نوع عافيت طلبى زشتى است كه عواقب دردناك و خطرناك به بار مىآورد.
و در پايان آيه براى تقويت روحيه مسلمانان مجاهد مىافزايد: «و خداوند با شماست، و (چيزى از ثواب) اعمالتان را كم نمىكند» (وَ اللَّهُ مَعَكُمْ وَ لَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ).
كسى كه خدا با اوست همه عوامل پيروزى را در اختيار دارد، هرگز احساس تنهائى نمىكند، ضعف و سستى به خود راه نمىدهد، به نام صلح، تسليم دشمن نمىشود، و فرآوردههاى خونهاى شهيدان را در لحظات حساس به باد نمىدهد.
