(آيه 30)- به دنبال بحثى كه در آيات گذشته پيرامون توحيد و شرك بود در اين آيه سخن از نتايج توحيد و شرك در صحنه قيامت مىگويد.
نخست از مسأله «مرگ» كه دروازه قيامت است شروع مىكند، و عموميت قانون مرگ را نسبت به همه انسانها روشن ساخته، مىگويد: «تو مىميرى، و آنها نيز خواهند مرد»! (إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ).
آرى «مرگ» از مسائلى است كه همه انسانها در آن يكسانند.
بعضى از مفسران گفتهاند: دشمنان پيامبر صلّى اللّه عليه و اله انتظار مرگ او را مىكشيدند و خوشحال بودند كه سر انجام او خواهد مرد! قرآن در اين آيه به آنها پاسخ مىگويد كه اگر پيامبر بميرد آيا شما زنده مىمانيد؟
(آيه 31)- سپس بحث را به دادگاه قيامت برده، مخاصمه بندگان را در صحنه محشر مجسّم مىكند، و مىفرمايد: «سپس شما روز قيامت نزد پروردگارتان مخاصمه مىكنيد» (ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ).
آيات بعد نشان مىدهد كه اين مخاصمه در ميان پيامبران و مؤمنان از يك سو، و مشركان و مكذبان از سوى ديگر خواهد بود.
آغاز جزء 24 قرآن مجيد
ادامه سوره زمر
(آيه 32)- سخن از حضور مردم در صحنه قيامت و مخاصمه در آن دادگاه بزرگ بود، در اينجا نيز همان بحث را ادامه مىدهد، و مردم را به دو گروه «مكذبان» و «مصدّقان» تقسيم مىكند.
گروه اول داراى دو وصفند، چنانكه مىفرمايد: «پس چه كسى ستمكارتر است از آن كسى كه بر خدا دروغ ببندد و سخن راست را هنگامى كه به سراغ او آمده تكذيب كند» (فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللَّهِ وَ كَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جاءَهُ).
افراد بى ايمان و مشرك بسيار دروغ بر خدا مىبستند، گاه فرشتگان را دختران او مىخواندند، گاه عيسى را پسر او مىگفتند، گاه بتها را شفيعان درگاه او مىدانستند، و گاه احكام دروغينى در زمينه حلال و حرام جعل مىكردند و به او نسبت مىدادند، و مانند اينها.
و اما سخن صدقى كه به سراغ آنها آمد و تكذيب كردند همان وحى آسمانى قرآن مجيد بود.
و در پايان آيه در يك جمله كوتاه كيفر اين گونه افراد را چنين بيان مىكند: «آيا در جهنم جايگاهى براى كافران نيست»؟! (أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ).
هنگامى كه نام «جهنم» برده مىشود بقيه عذابهاى دردناك نيز در آن خلاصه شده است.
