بخش دوم: شناخت مشروطه

رهبر انقلاب در دیدار مسئولان صدا و سیما فرموده‌اند:

«يكى از چيزهايى كه انسان از رسانه توقّع دارد اين است كه از حوادث گذشته براى توضيح تهديدهاى آينده و حوادثِ در شرف تكوين استفاده كند و مردم را نسبت به آنها حسّاس نمايد. قضاياى جوامع انسانى و جهانى حقيقتاً مشابهند؛ چون با همه‌ى تغييرى كه در وضع زندگى انسان‌ها به‌وجود مى‌آيد، عوامل تأثيرگذار حقيقى در زندگى انسان‌ها هميشه چيزهاى معيّنى است. «سنّت‌اللَّه» كه در قرآن مى‌بينيد، همين است. «و لن تجد لسنّة اللَّه تبديلاً و لن تجد لسنّة اللَّه تحويلاً» همين‌هاست؛ يعنى سنّت‌هايى وجود دارد و تبديل‌ها و تحوّل‌هايى به‌وجود مى‌آيد. مثلاً امروز قضاياى مشروطه براى ما كاملاً قابل درس‌گيرى و درس‌آموزى است. چون بنده در برهه‌اى از سال‌هاى زندگى‌ام با مسائل و قضاياى مشروطه خيلى اُنس داشته‌ام و كتاب‌ها و گزارش‌هاى متعدّد را نگاه مى‌كردم، امروز كه نگاه مى‌كنم، مى‌بينم اين قضايا و حوادث خيلى به هم نزديك است.»

دكتر موسی حقانی، از كارشناسان تاریخ معاصر ایران، برای شناخت بهتر از مشروطه، كتاب «مشروطه‌شناسی» را پیشنهاد می‌دهد.

او می‌گوید: كتاب مشروطه‌شناسی اثر دكتر موسی نجفی در واقع یك شناخت تاریخی تحلیلی از نهضت‌های تاریخ معاصر ایران ارائه می‌كند. عنوان این كتاب مشروطه‌شناسی است، اما زمینه‌های مشروطه را هم مورد برسی قرار می‌دهد؛ زمینه‌هایی همچون نهضت تحریم تنباكو، جریان‌های اصلاحی عصر نادری یا اقدامات مرحوم جمال‌الدین اسدآبادی. این كتاب همچنین دوران پس از مشروطه را مورد بررسی قرار می‌دهد؛ مثل اقدامات شهید مدرس برای بازگرداندن مشروطه به مسیر اصلی. نكته‌ی مهم این كتاب كه می‌تواند راهگشای افراد كمترآشنا با مشروطیت باشد، معرفی برخی شخصیت‌های مشروطه‌طلب و دیدگاه‌های ایشان است؛ نظیر مرحوم میرزای نایینی، مرحوم حاج‌آقا نور‌الله اصفهانی یا مرحوم شیخ فضل‌الله نوری.