بخش اول: مقایسه انقلابهای بزرگ
رهبر انقلاب در دیدار شركتكنندگان در همایش آسیبشناسی انقلاب فرمودهاند:
«با وجود اينكه عليه اين انقلاب، تهاجمها و ضربهها و محاصرهها بيش از همهى انقلابهايى كه من مىشناسم بوده، آسيبپذيرى اين انقلاب، از همهى انقلابهاى بزرگ دنيا بهمراتب كمتر بوده است. من يادداشت كردهام كه انقلابمان را با سه انقلاب معروف -كه كموبيش شما آقايان مىشناسيد- مقايسه كنم؛ البته غير از اينها هم مواردى هست، اما اين سه انقلاب، مهم است. يكى انقلاب كبير فرانسه است -از انقلابهاى دور دست؛ با دويست و خردهاى سال فاصله- يكى انقلاب شوروى -در فاصلهى تقريباً نزديك به ما- كه يكى از بزرگترين انقلابهاى قرون اخير است، يكى هم يك انقلاب اسلامى، يعنى انقلاب الجزاير كه حقيقتاً انقلاب بود. آدم نمىتواند اين كودتاهايى كه به اسم انقلاب، در آفريقا و آمريكاى لاتين انجام گرفت، واقعاً خيلى انقلاب بداند؛ و الّا من بعضى از اينجاهايى كه انقلاب كردند -كشورهاى آفريقايى و غير آفريقايى، موزامبيك، زيمبابوه، يا آنچه در هند اتفاق افتاد- ديدهام؛ اگر بشود اسم آنها را انقلاب گذاشت!
ما اينها را از نزديك مشاهده كرديم؛ هيچ كدام آنچنان خصوصيتى را ندارند كه اصلاً بشود آنها را با انقلاب ما مقايسه كرد. اما اين سه انقلاب، تا حدودى قابل مقايسهاند. البته به نظر من مقايسهى اينها هم يك كار بسيار شيرين علمى است؛ چقدر خوب است كه كسانى هم اين كار را بكنند! هم علمى، به معناى جامعهشناسى است، هم علمى، به معناى تاريخى است.»
برای پاسخ به این مطالبهی رهبر انقلاب به سراغ آقای محمدحسین صفارهرندی رفتیم. او كتاب «انقلاب اسلامی در مقایسه با انقلابهای فرانسه و روسیه» را پیشنهاد میدهد.
او میگوید: این كتاب نوشتهی دكتر منوچهر محمدی و از انتشارات دفتر نشر معارف است. آقای دكتر محمدی از جمله افرادی است كه در حوزهی تاریخ معاصر كار تطبیقی كرده است. در همهی انقلابها اتفاقاتی میافتد كه مشابه آن را میتوان در انقلابهای دیگر هم سراغ گرفت. مثلاً اینكه افراد تا مقطعی با انقلاب همراه هستند و در مقطعی دیگر از آن جدا میشوند. یا نیروهایی كه با انقلاب درگیر میشوند، گاهی خاستگاههای درگیریشان تكرارشونده است. لذا تجربهی این انقلابها به درد انقلاب بعدی میخورد.
پاسخ با نقل قول
