سایه موجودی زنده
علامه حسن زاده آملی می نویسند:
«ببین در اینجا خودت را چگونه ساخته اى، در آنجا مهمان سفره خودت هستى كه «الدُّنْیَا مَزْرَعَةُ الْآخِرَةِ»
بنده و جنابعالى زارع و مزرعه و زراعت خودمانیم، هر چه كاشته ایم همانیم، و خودمان را آن چنان كه ساخته ایم محشوریم. یكى از موازین محكم، و مسائل متین حكمت متعالیه این است كه علم و عمل انسان سازند.
هر چند كه به حسب ظاهر، عمل حركت است، نماز مى خوانیم حركت است، طواف مى كنیم حركت است، جهاد مى كنیم حركت است، همه كارهاى ما حركت است، ولكن در دل این حركت بركت است و آن بركت، ملكه و قدرت و منه است، اگر اعمال صالح باشند آن ملكات فضائل اخلاقى خواهند شد، و اگر طالح باشند، رذائل اخلاقى خواهند بود.
غرض اینست كه از این اعمال و حركات، آن ملكات حاصل مى شوند و آن ملكات انسان سازند، و انسان یعنى همین كه اینطور خود را ساخته است.
همچنانكه به مدرسه رفته اید و قلم در دست گرفته اید، تا كم كم از حركتها امروز دانا و خوانا و نویسا شده اید، همچنین از همه اعمال خودمان كه حركات اند داریم خودمان را مى سازیم، باطن و سر و لب آنها همان ملكات انسان ساز است.
پاسخ با نقل قول
